Nieuws

• DEM 196 – Thuis
  Wat is thuis? Geen evidente vraag, en toch is ze vandaag prangender dan ooit. In onze tijd worden woningen steeds duurder, wordt de bewoonbare oppervlakte schaarser, en houden onze muren de wereld niet langer buiten. Het lijkt wel of thuis een huizengrote utopie aan het worden is. Een geglobaliseerde wereld waar volgens kunstfilosoof Peter Osborne… Lees meer: DEM 196 – Thuis
• DEMarreer in 2026
  Klaar om te versnellen? Droom jij van een literaire carrière en heb je al enkele publicaties op je naam staan? Stel je dan kandidaat voor DEMarrage. Daarin geeft Deus Ex Machina elk jaar vrije baan aan aanstormend talent, dat op de rand van een doorbraak staat. Onder begeleiding van een ervaren auteur maak je nieuw… Lees meer: DEMarreer in 2026
• DEM 195 – DEMarrage Hanne Craye en Angelika Geronymaki
  DEMarrage 2025 is er! Koester dit drukwerk, want in deze bijzondere editie van ons jaarlijks terugkerend platform voor aanstormend talent demarreren voor het eerst twee auteurs uit een heus peloton. Niet minder dan 43 sprintende schrijvers uit Vlaanderen en Nederland meldden zich voor de open call in het voorjaar van 2025. Met gepassioneerde motivatiebrieven en… Lees meer: DEM 195 – DEMarrage Hanne Craye en Angelika Geronymaki
• DEM 194 – Moedertaal
  Einderloos, splijtvrees, meemoe, kinderlevend kinderleven, overlevingspijn, binnenstebuitentijd, wesjsmesj, faloe: het zijn woorden die je in dit nummer tegen zal komen, en nee, we hebben onze eindredacteur niet ontslagen, noch hebben slaaptekort of druilerige kleuters ons tot waanzin gedreven.   In welke taal vat je een ervaring als zwangerschap, waarin begrippen als ‘het zelf’ en ‘begrensde individuen’… Lees meer: DEM 194 – Moedertaal
• DEM 193 – Rouw
  Rouw. Het is opmerkelijk hoe achter één enkel woord (één lettergreep, vier letters) zo’n complexe menselijke ervaring schuilgaat. Een universeel fenomeen dat we tegelijkertijd hoogstpersoonlijk ervaren. Het doet ons steeds opnieuw nadenken over wat rouw eigenlijk is, hoe dit werkt en hoe we dit in woorden kunnen onderbrengen. Tijdens een leven bouw je vele intieme… Lees meer: DEM 193 – Rouw
• DEMarreer in 2025
  Klaar om te versnellen? Droom jij van een literaire carrière en heb je al enkele publicaties op je naam staan? Stel je dan kandidaat voor DEMarrage. Daarin geeft Deus Ex Machina elk jaar vrije baan aan aanstormend talent, dat op de rand van een doorbraak staat. Onder begeleiding van een ervaren auteur maak je nieuw… Lees meer: DEMarreer in 2025
• DEM 192 – Iris Murdoch
  Iris Murdoch (1919-1999) was een fenomeen. Ze was bij de eerste generatie vrouwen die studeerde en lesgaf aan de universiteit van Oxford en schreef het eerste Engelstalige boek over de filosofie en romans van Jean-Paul Sartre. Daarnaast pende ze een ontzagwekkend literair oeuvre van maar liefst zesentwintig (!) romans bij elkaar. Ondanks een leven vol… Lees meer: DEM 192 – Iris Murdoch
• Vacature: Deus ex Machina zoekt redacteurs Poëzie en Proza
  Deadline: 15 februari Heb jij een passie voor literatuur en een oog voor onontdekt literair talent? Deus ex Machina is op zoek naar twee nieuwe redacteurs op vrijwillige basis: iemand voor poëzie en iemand voor proza. Deus ex Machina is een literair tijdschrift dat zich richt op het publiceren van kwalitatieve, innovatieve en uitdagende literaire… Lees meer: Vacature: Deus ex Machina zoekt redacteurs Poëzie en Proza
• DEM 191 – EcoGothic
  Van de Grote Boze Wolf tot schrikwekkende wilgen en Frankensteins noordpoolgebied – de literatuur barst van de verwijzingen naar monsterlijke Natuur. Met de ecoGothic als kritische lens bestudeert Deus Ex Machina de Natuur in haar meest duistere hoedanigheid. Die onderneming kent één centraal element: angst. Het is evenwel geen zuiver negatief verhaal: dreiging, dood en… Lees meer: DEM 191 – EcoGothic
• DEM 190 – DEMarrage
  Het is weer die tijd van het jaar: de DEMarrage vertrekt! In deze jaarlijks terugkerende reeks geven wij aanstormend literair talent de vrije baan, ondersteund door een ploeg van door de wol geverfde lotgenoten. Voor deze jaargang schreef Ka(a)te Dejonckheere een verhaal over menstruatiepijn. Dat voert Dejonckheere tot een reflectie over pijn en welke fragmentatie… Lees meer: DEM 190 – DEMarrage
• DEM 189 – Glamour
  Een nummer over glamour is als vloeken in de literaire kerk. Althans, dat werd ons tijdens de voorbereiding vaak voorgehouden. Wat heeft literatuur daar nu in hemelsnaam mee te maken? Nochtans is glamour in de wortel een talig fenomeen. Het begrip gaat terug op het Schotse ‘grammar’, wat zoveel betekent als magie. Zoals glamour werken… Lees meer: DEM 189 – Glamour
• Open Call Ecogothic
  “The eeriness of this lonely island, set among a million willows, swept by a hurricane, and surrounded by hurrying deep waters, touched us both, I fancy. Untrodden by man, almost unknown to man, it lay there beneath the moon, remote from human influence, on the frontier of another world, an alien world, a world tenanted… Lees meer: Open Call Ecogothic
• DEM 188 Schrijven onder invloed
  Drugs! Schrijvers! Het literaire wereldje wordt weleens met geestverruimende of verdovende middelen geassocieerd. Voor deze “Schrijven onder invloed” dook Deus ex Machina eens diep in de gedrogeerde geschiedenis van de literatuur, en vroeg daarnaast aan hedendaagse binnen-en buitenlandschrijvers om zich aan allerlei invloeden bloot te stellen. Uiteraard schrijft elke schrijver altijd onder invloed van iets.… Lees meer: DEM 188 Schrijven onder invloed
• JORGE en JAIME SEMPRÚN: SLECHTS IN NAAM VAN DE VADER (Max Moragie)
  Als uitsmijter bij ons JORGE SEMPRÚN-themanummer krijgt u van ons nog twee extra teksten: ‘Slechts in de naam van de vader’, een essay van samensteller Max Moragie (Jeroen Kuypers) over de relatie tussen Jorge Semprún en zijn zoon Jaime. En een door de redactie van DEM opgestelde Semprún-chronologie. U kan zich nog altijd abonneren op… Lees meer: JORGE en JAIME SEMPRÚN: SLECHTS IN NAAM VAN DE VADER (Max Moragie)
• DEM 187 Jorge Semprún
  In DEM187 staan leven en werk van Jorge Semprún (1923-2011) centraal. Een schrijver die met beide voeten in de vorige eeuw stond en om meerdere redenen als representatief geldt voor wat Eric Hobsbawm ‘the Age of Extremes’ noemde – een periode die bloedvergieten en barbaarsheid op immense schaal kende, die totaal tegengestelde politieke ideologieën zag… Lees meer: DEM 187 Jorge Semprún
• DEM 186 DEMarrage met Rand Helawi en Sixtine Bérard
  Hoewel de televisie het anders toont, is een demarrage opvallend tweezijdig. Een ‘Daar gaat ie!’ roepende commentator richt onze blik op de versnelling van een ontketende renner, die, zoals het in de vorige DEMarrage wordt omschreven, ‘alles in gang zet’ en ‘de tegenstand dwingt de kaarten op tafel te leggen’. Een demarrage is de oerknal… Lees meer: DEM 186 DEMarrage met Rand Helawi en Sixtine Bérard
• F*minist op Poetik Bazar
  In mei 2023 verscheen DEM 184 F*minist! Op 23 september 2023 op Poetik Bazar staan we nog even stil bij dit nummer. Tijdens een panelgesprek duiken we dieper in de vragen die opborrelen als we aan hedendaags feminisme en feministische literatuur denken. Enkele auteurs die publiceerden in het nummer zullen ook voordragen uit eigen werk.… Lees meer: F*minist op Poetik Bazar
• Deus Ex Machina zoekt een nieuwe redactiesecretaris!
  Een passie voor literatuur en tijdschriften? Dan is Deus Ex Machina misschien iets voor jou. DEM bestaat sinds 1975 en is het op een na oudste Vlaamse gesubsidieerde literatuurtijdschrift. Daarmee is het een instituut van de Vlaamse letteren. Na twaalf jaar trouwe dienst gaat de huidige redactiesecretaris Wim Michiel andere uitdagingen aan. De redactie zoekt… Lees meer: Deus Ex Machina zoekt een nieuwe redactiesecretaris!
• Waarom werken wij?
  Door Paul Verhaeghe geschreven voor de presentatie Deus Ex Machina nr. 185 ‘Dodelijk werk’, Industriemuseum, Gent, 6 juli 2023 Ik moet mijn uiteenzetting starten met een bekentenis: ik werk graag, zeer graag zelfs. Ik werk bovendien veel, ik kan mij een leven zonder werken simpelweg niet inbeelden. De ironie wil dat ik de voorbije jaren… Lees meer: Waarom werken wij?
• Presentatie DEM 185: Dodelijk werk
  De nieuwe DEM is onderweg en dat vieren we met een lanceringsmoment. Arbeid kan het lichaam en de geest van de mens ruïneren, hij kan lokaal en globaal tot grote onrechtvaardigheid leiden en kan zelfs het ecosysteem van onze planeet vernietigen. In dit nummer van DEM over ‘dodelijk werk’ tonen de auteurs ieder op hun… Lees meer: Presentatie DEM 185: Dodelijk werk
• Schrijvers lezen
  De smaak te pakken na het lezen van DEM 184 F*minist! en wil je meer lezen? Enkele auteurs van DEM 184 doken in hun boekenkast en tippen boeken die passen bij het thema van ons laatste nummer. Welke werken inspireerden hen of deden hun hart sneller slaan? Met tips van Femke Van der Steen, Julie… Lees meer: Schrijvers lezen
• DEM 184 F*minist!
  “Feminist” was jarenlang een veelgebruikt scheldwoord om een (kleine) groep dwarsliggers of radicalen tot de marges van het (literaire) debat te veroordelen. DEM 184 F*minist! gaat de confrontatie aan met deze term. Feminisme vertrekt vanuit het in vraagstellen van de orde. En dat wordt in dit nummer veelvuldig gedaan. Kunnen we de term opnieuw opwaarderen… Lees meer: DEM 184 F*minist!
• Revolutie is onvermijdelijk: open brief door Bahareh Hedayat
  vertaling door: Maryam K. Hedayat (een fragment van de open brief is samen met een inleidend essay te lezen in DEM 184 F*minist!) Dit is een van de vele teksten die ik ben gaan schrijven, maar nog niet heb afgemaakt. Mijn zinnen zijn gevuld met zoveel woede dat ik bang ben dat het mijn logica… Lees meer: Revolutie is onvermijdelijk: open brief door Bahareh Hedayat
• Voordeelactie abonnement
  Neem nu een abonnement en krijg voor maar 5 euro extra één van de recentste werken (naar keuze) van James Kelman erbij! Je kan kiezen tussen: ‘Tales of Here & Then’ en ‘What I do (memoirs)’, beiden uitgegeven door uitgeverij Thi Wurd. James Kelman is zonder twijfel een van Schotlands belangrijkste nog levende auteurs. Zijn… Lees meer: Voordeelactie abonnement
• Voorstelling DEM 183 Schotse literatuur.
  Naar goede gewoonte stellen wij ons nieuwste DEM- nummer over Schotse literatuur voor NA druk. Wanneer? 15 april 2023 OM 20U Waar? Café Boekowski – Bolivarplaats 4 Antwerpen Wat? Wie? Een deel van het programma is nog een verrassing maar we geven wel al prijs dat een delegatie Schotten enkele fragmenten zullen voordragen. Ook mag… Lees meer: Voorstelling DEM 183 Schotse literatuur.
• DEM 183 Schotse Literatuur
  “The local is the universal” Dat zei James Kelman op de begrafenis van de dichter Tom Leonard in 2018. Kelman had het over de kunstpraktijk van zijn overleden vriend, of die nu de vorm van gedichten, essays, schetsen, satires, liedjes, cartoons of blogs aannam. Leonard, zei Kelman, liet zich inspireren door eender waar en gaf… Lees meer: DEM 183 Schotse Literatuur
• DEMarrage 182
  ‘Snel wegsprinten uit het peloton of van een of meer tegenstanders, om te proberen een voorsprong te nemen’ – zo omschrijft Van Dale het werkwoord ‘demarreren’. De demarrage is het moment waarop de koers wordt opengebroken, alles in gang wordt gezet en de tegenstand gedwongen wordt zijn kaarten op tafel te leggen. Voor wie even… Lees meer: DEMarrage 182
• DEM 180: RECHTS
  Er wordt wel eens beweerd dat het onderscheid tussen politiek ‘links’en ‘rechts’ definitief tot het verleden behoort. Links en rechts zoudenbegrippen zijn die er vooral in de 19 de en 20 ste eeuw toe deden. En –nog langer geleden – in de 18 de eeuw, toen in 1789 dehervormingsgezinde, progressieve leden van de NationaleVergadering in… Lees meer: DEM 180: RECHTS
• ACTIE: neem nu een abonnement en krijg collectief geheugenverlies 😉
  Van literaire tijdschriften te lezen kan je geheugenverlies krijgen. Echt waar! Want wie zich nu abonneert op Deus Ex Machina krijgt voor amper 40 euro (Europa: 45 euro) een exemplaar van DEM179 (‘Uitgesproken’) + een abonnement (4 nummers, te beginnen met DEM180) + KOLEKA PUTUMA’S ‘Collectief Geheugenverlies’ (uitgegeven door het Poëziecentrum – winkelwaarde: 20 euro… Lees meer: ACTIE: neem nu een abonnement en krijg collectief geheugenverlies 😉
• deBuren zoekt schrijfresidenten!
  Het is weer de tijd van het jaar: deBuren is opnieuw op zoek naar schrijvers, dichters, journalisten, radiomakers, slammers, theatermakers en andere woordkunstenaars om deze zomer mee te gaan naar Parijs voor een heuse schrijfresidentie.  Vorig jaar werden enkele teksten van de residenten in DEM gepubliceerd. Wie weet kom jij dus niet alleen in Parijs,… Lees meer: deBuren zoekt schrijfresidenten!
• DEM 179: UITGESPROKEN
  De nieuwe DEM is er! De laatste jaren zien we hoe literatuur steeds meer lijkt terug te keren naar haar orale oorsprong en plaats opeist buiten het boek, gebracht op het podium of in de hoedanigheid van verschillende spannende genres. In haar nieuwe nummer verkent Deus Ex Machina deze nieuwe werelden in detail. Zoals het… Lees meer: DEM 179: UITGESPROKEN
• Vers op Tafel: Kafka – Stefaan Pauwels
  Recent verscheen ‘Nog iets dat ik weet over jou’ van Stefaan Pauwels bij Uitgeverij De Zeef. DEM publiceert er één gedicht uit: Kafka. KAFKA                                                                                Ik breng het onder woorden, zoals je een hand  boven een scherm houdt om beter te kunnen zien. Ik zoek geen verlichting, maar de juiste schaduw, een beter duister,  de juiste… Lees meer: Vers op Tafel: Kafka – Stefaan Pauwels
• DEM 178: DEMarrage! – De Monk – 19/10/21 – 20 uur
  Deus Ex Machina presenteert DEMarrage! met Uschi Cop en Ikram Elmorabet.   Beide schrijvers werden gevist uit de vrije inzendingen die ons tijdschrift dagelijks krijgt: hun verhalen zijn zeldzame parels. Daarom besloot DEM deze twee auteurs een half jaar lang te begeleiden in hun schrijfproces met aan de eindmeet een nummer enkel en alleen gewijd aan… Lees meer: DEM 178: DEMarrage! – De Monk – 19/10/21 – 20 uur
• DEM 177: POTENTIËLE LITERATUUR
  In Parijs, in november 1960, kwam een groep schrijvers samen om trouw te zweren aan een nieuwe soort van literatuur. Ze noemden zich Oulipo, ofwel ‘Ouvroir de la littérature potentielle’ (werkplaats van de potentiële literatuur). In die werkplaats bevrijdden de schrijvers hun energie en creativiteit door zichzelf  formele beperkingen (of contraintes) op te leggen. Het concept… Lees meer: DEM 177: POTENTIËLE LITERATUUR
• DEM 176: ANGST
  Cultuur van angst. Socioloog Frank Furedi had er begin dit millennium een bestseller mee, inmiddels leven we er met z’n allen volop in – het boek is wellicht beter. En was kunst overigens geen vorm van catharsis, die de angst juist wegneemt? Maar komt dat zien, hear hear, trek je schrikogen maar verder open: het… Lees meer: DEM 176: ANGST
• Beschermd: DEM 177 Maud Vanhauwaert – Gedicht 3
  Deze inhoud is beschermd met een wachtwoord.
• Beschermd: Maud Vanhauwaert – Gedicht 2
  Deze inhoud is beschermd met een wachtwoord.
• Beschermd: Maud Vanhauwaert – Gedicht 1
  Deze inhoud is beschermd met een wachtwoord.
• Beschermd: Maud Vanhauwaert – Gedicht 0
  Deze inhoud is beschermd met een wachtwoord.
• Wolfgang Borchert: schrijven met de dood op de hielen
  Exact 100 jaar geleden werd Wolfgang Borchert (1921-1947) geboren. Dit wordt in zijn geboortestad Hamburg uitgebreid gevierd. Ook wij van DEM doen mee. Op zaterdag 22 mei confronteren we Borcherts werk met dat van enkele van zijn Nederlandstalige tijdgenoten tijdens een gestreamde voorstelling vanuit Hamburg en Antwerpen. In DEM176 publiceerden we al enkele vertalingen; speciaal… Lees meer: Wolfgang Borchert: schrijven met de dood op de hielen
• Vers Op Tafel: Anouk Smies, Het bloed is niet rood
  In de rubriek Vers Op Tafel brengen we een voorpublicatie uit een binnenkort te verschijnen dichtbundel. De vierde bundel van Anouk Smies ‘De drang om niemand af te maken’ verschijnt volgende maand bij uitgeverij Opwenteling. HET BLOED IS NIET ROOD  Als de zon een wond beschijntin Libanonzie je dat het bloed niet rood is Het is gemêleerdCrèmekleurigHet bloed is… Lees meer: Vers Op Tafel: Anouk Smies, Het bloed is niet rood
• 175 Deus Ex Machina’s, dat betekent FEEST!
  O ja, we vieren graag feest. Zelfs in coronatijd. Heel verantwoord en veilig weliswaar. Om te vieren dat Deus Ex Machina reeds 175 nummers op zijn teller heeft staan én omdat DEM 175 een fantastisch nummer over theaterliteratuur werd én omdat bebuquin een heel sympathieke uitgeverij is, dit SPECIALE AANBOD: Voor 35 euro (Nederland: 40… Lees meer: 175 Deus Ex Machina’s, dat betekent FEEST!
• DEUS EX MACHINA NR 175: THEATERLITERATUUR
  Deze week verschijnt het nieuwe nummer van DEM. Naar goede gewoonte krijgt u het voorwoord voorgeschoteld. Dit keer werd het geschreven door gastredacteur Paul Verrept. Woord vooraf 1. Xandry van den Besselaar leerde ik kennen toen ze zich liet opsluiten in het ‘schrijversgevang’ van Kultuurfaktorij Monty. Het schrijversgevang is een (vrijwillige) schrijfquarantaine van een week.… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR 175: THEATERLITERATUUR
• Biografie Roger Van de Velde verschenen, nieuwe actie van DEM
  Eindelijk is het zover. Deze wereld is geen ergernis waard, de langverwachte biografie over Roger Van de Velde ligt in de boekhandel. Het boek werd geschreven door Ellen Van Pelt die ons in DEM 172 een voorproef gaf. Om dat te vieren doet DEM nog een laatste speciale actie dit jaar. Het is niet voor niets de… Lees meer: Biografie Roger Van de Velde verschenen, nieuwe actie van DEM
• DEUS EX MACHINA NR 174: MYTHOMANIE
  Woord vooraf ‘Never trust the artist. Trust the tale’, schreef D.H. Lawrence ooit in Studies in Classic American Literature (1923). Lawrence’s quote is een advies aan de literaire criticus om een tekst als een op zichzelf staand geheel te beschouwen, los van de mogelijke intenties die de auteur hiermee heeft. Nochtans is een gezonde dosis… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR 174: MYTHOMANIE
• Een lied vertalen met G. Translate: IJswater – door A.R. Eriks
  Teksten vertalen met Google Translate? Dat is een vraag die ook in ons meest recente nummer aan bod komt. A.R. Eriks probeerde het met een songtekst, Broken Hearted Blues van Buddy Guy, en het gaf een vreemd effect. Maar met wat redactie werd het toch een intrigerende tekst. Zie hier: IJswater Heer het rilt op… Lees meer: Een lied vertalen met G. Translate: IJswater – door A.R. Eriks
• ACTIE: Een boek van Fleur Jaeggy, gratis bij een DEM-abonnement
  ‘Van Roberto Calasso is de uitspraak dat er na Kafka geen grote literatuur meer is geschreven, of woorden van die strekking. Hij zal het werk van zijn vrouw toch wel gelezen hebben?’, aldus Cyrille Offermans onlangs in een lovende recensie over SS Proleterka in De Groene Amsterdammer. Calasso’s vrouw en de auteur van het werk in kwestie is FLEUR… Lees meer: ACTIE: Een boek van Fleur Jaeggy, gratis bij een DEM-abonnement
• DEUS EX MACHINA NR 173: VERTALING
  Voorwoord uit het nummer Alle dagen lezen we in vertaling. Van de websites die we bezoeken, de advertenties die we online of in de brievenbus aantreffen, de handleidingen die we raadplegen, de ondertitels bij de film of serie die we bekijken, tot de reportages, romans, kortverhalen, strip-, kook-, en kinderboeken die we lezen, vertaling is… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR 173: VERTALING
• Frederik Willem Daem over ‘Tekens van leven’: “Pijn doet je meer levend voelen dan berusting”
  Door Tess Jacobs, student journalistiek AP Hogeschool Frederik Willem Daem debuteerde in 2015 met zijn verhalenbundel Zelfs de vogels vallen, die enthousiast onthaald werd. Nu, vijf jaar later, verschijnt zijn eerste roman Tekens van leven. Een boek over cruciale keuzes met desastreuze gevolgen, verslaving en de schoonheid die zich in de saaiheid van het leven… Lees meer: Frederik Willem Daem over ‘Tekens van leven’: “Pijn doet je meer levend voelen dan berusting”
• Actie: De Knetterende Schedels, gratis bij een DEM-abonnement
  Precies vijftig jaar geleden overleed Roger Van de Velde (1925-1970). Tijdens zijn leven werd Van de Velde omwille van zijn Palfiumverslaving verschillende keren opgesloten in gevangenissen en psychiatrische instellingen. Als schrijver kreeg hij daarbovenop nog af te rekenen met een publicatieverbod. De korte verhalen van Roger Van de Velde (o.a. gebundeld in Galgenaas, De knetterende schedels en Kaas… Lees meer: Actie: De Knetterende Schedels, gratis bij een DEM-abonnement
• De Knetterende Schedels, een heruitgave van Vrijdag
  Deze week is het precies vijftig jaar geleden dat Roger Van de Velde overleed. Deus Ex Machina brengt daarom een auteursnummer uit en Uitgeverij Vrijdag geeft De Knetterende Schedels opnieuw uit. Dit gelijktijdig toeval konden we niet zomaar laten voorbijgaan. We pakken daarom uit met een speciale actie. Meer info over het boek: Als het… Lees meer: De Knetterende Schedels, een heruitgave van Vrijdag
• DEUS EX MACHINA NR 172: Roger Van de Velde
  Voorwoord Laat mij de zaken duidelijk stellen: ik weet dat ik abnormaal ben, ik kom er vrankweg in het openbaar voor uit, en ik ben er zelfs een beetje fier over want ik beschouw het als een watermerk van mijn menselijke factuur. De buitenissigheid heeft mij, zowel bij anderen als bij mijzelf, altijd uitermate geboeid.… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR 172: Roger Van de Velde
• DEUS EX MACHINA NR 171: HET BOS
  ‘Heeft het zin om naar een groepje bomen te wijzen en te vragen: “Begrijp jij wat er met dat groepje wordt bedoeld?” Over het algemeen niet; maar zou je met de manier waarop bomen gegroepeerd zijn geen betekenis kunnen uitdrukken, zou het geen geheimtaal kunnen zijn?’ – Ludwig Wittgenstein – Philosophische Grammatik Het regenwoud staat… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR 171: HET BOS
• DEM 170: Instagram
  Het nieuwe nummer van Deus Ex Machina ligt in de handel. Het thema is Instagram en het nummer werd hiervoor in een heel toepasselijk formaat uitgegeven. Bemachtig nu je exemplaar voor slechts vijf euro. Om je warm te maken, bij deze het voorwoord: Een greep uit recente Instagram-posts. Fajah Lourens post een filmpje waarin ze haar… Lees meer: DEM 170: Instagram
• MEMENTO WOORDFESTIVAL KORTRIJK 2020
  Op vrijdag 20, zaterdag 21 en zondag 22 maart 2020 is er de vijfde editie van Memento Woordfestival in Kortrijk. Het festival vindt plaats in het stadscentrum van Kortrijk. De Letterzetter van Kortrijk Anneleen Van Offel cureert het festival. Ze koos voor ‘Echo’ als artistiek thema. De ambassadeurs van het festival zijn Peter Verhelst, Siel… Lees meer: MEMENTO WOORDFESTIVAL KORTRIJK 2020
• DEM 169 – Literatuuronderwijs
  Voorwoord ‘Ich bin fast 18 und hab keine Ahnung von Steuern, Miete oder Versicherungen. Aber ich kann ‘ne Gedichtsanalyse (sic.) schreiben. In 4 Sprachen.’ (‘Ik ben bijna 18 en weet niets af van belastingen, huur of verzekeringen. Maar ik kan een gedicht analyseren. In vier talen.’) Het is alweer een viertal jaar geleden dat weldenkend… Lees meer: DEM 169 – Literatuuronderwijs
• DEM 168: Marcel Van Maele
  Mensen die jou nooit bij leven gekend hebben, mensen die tien jaar na je dood over jou en en je werk praten, hoe bewonderenswaardig is dat? Wat antwoord je eigenlijk wanneer men je vraagt waar je naar streeft, wat je met kunst wil verwezenlijken? Is het niet net dat: dat mensen jou prijzen, ook na… Lees meer: DEM 168: Marcel Van Maele
• Marcel, ik en de netvliesloslating – Sylvie Marie
  Marcel, ik en de netvliesloslating door Sylvie Marie Deze tekst is een preview uit het nieuwe nummer van Deus Ex Machina: DEM 168. Meer lezen? Het nummer kan je hier bestellen. Op 24 juli 2009 was ik aan het feesten. Al een paar dagen lang. Het waren Gentse Feesten. De dichters Philip Meersman en Jase… Lees meer: Marcel, ik en de netvliesloslating – Sylvie Marie
• Marcel van Maele revisited in De Zwarte Panter
  MARCEL VAN MAELE EX MACHINA Tien jaar na het overlijden van cultdichter Marcel van Maele buigt Deus Ex Machina zich over zijn nalatenschap. Het nummer én een heruitgave van Van Maeles Pamflet I worden feestelijk voogesteld op 12 april om 20 uur in Galerie De Zwarte Panter. Wie komt, danst op de plaatjes van Bert… Lees meer: Marcel van Maele revisited in De Zwarte Panter
• NIeuwjaarsbrief van Kei Sendak
  Kei Sendak “ik ben een student van KASK Gent, een 21-jarige grafisch ontwerper uit Letland. Ik zorg voor twee schildpadden, geniet van het ontwerpen en binden van boeken, net begonnen met mijn uitgeverij genaamd Zwaardvis Books.”
• DEM 167 : Alfred Hitchcock
  Voorwoord bij het Hitchcock nummer ‘Un film n’est pas un album d’images stylisées, pas plus qu’une pièce de théâtre filmée. C’est une histoire racontée avec des images comme un roman est une histoire racontée avec des mots’, schreef de Franse filmcriticus/scenarist/regisseur/auteur Alexandre Astruc in een beroemd geworden essay in L’Écran français uit 1948. De filmmaker-auteur,… Lees meer: DEM 167 : Alfred Hitchcock
• Hamburg – Antwerpen. Literaire uitwisseling Tau//Deus Ex Machina
  Drie jaar geleden kwam de redactie van Deus Ex Machina in Hamburg voor een verrassing te staan: tot hun grote verbazing bleek deze roemrijke hanzestad een volwaardig literair tijdschrift te ontberen. Tot… in maart 2018 Tau het levenslicht zag Het Belgische literaire tijdschrift bracht intussen een best-of van zijn Duitse sateliet als minifocus in DEM… Lees meer: Hamburg – Antwerpen. Literaire uitwisseling Tau//Deus Ex Machina
• Antwerpen en Hamburg: literaire zustersteden
  Toen de redactie van Deus ex Machina een bezoek bracht aan Hamburg op zoek naar interessant voedsel voor een nieuw nummer, kwam ze tot de verbijsterende vaststelling dat deze roemrijke hanzestad niet eens een literair tijdschrift had! Meer dan een bedenkelijke Belgische blik had het Forum (Hamburger Autorinnen und Autoren) echter niet nodig om tot… Lees meer: Antwerpen en Hamburg: literaire zustersteden
• DEUS EX MACHINA NR 166: Microfictie
  Dit nummer werd samengesteld door gastredactrice Sofie Verraest. Bij wijze van voorwoord: Het liggende gedicht In 2014 wordt A. L. Snijders, schrijver van ultrakorte verhalen, samen met een handjevol dichters uitgenodigd op Literatuur Late Night in Den Haag. Ervan overtuigd dat hij ‘echt als dichter’ is gevraagd, heeft Snijders ter attentie van het publiek print-outs… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR 166: Microfictie
• Memorial J.M.H. Berckmans
  Deze zomer, tien jaar na zijn overlijden, wordt J.M.H. Berckmans alom herdacht. Deus Ex Machina gaf al een bescheiden startschot voor  met een minifocus, een verzameling onuitgegeven teksten – zeg maar collectors item – van en over Pafke. Na de aftrap in de Boekowski volgt nu een heuse Berckmans-memorial georganiseerd door het Letterenhuis: voorstelling van… Lees meer: Memorial J.M.H. Berckmans
• Praagse Lente: recensie van Bronja Prazdny: VERLOREN TAAL
  Als aanvulling op het themanummer ‘De Praagse lente’ DEM 164, schreef redateur Max Moravie enkele recensies van Praagse Lente-romans. Deze week: Bronja Prazdny: VERLOREN TAAL GEEN SLAPENDE WOORDEN WAKKER MAKEN De ouders van Bronja Prazdny behoorden tot de stroom van Tsjechen die in de maanden na de Russische inval van 21 augustus 1968 het land… Lees meer: Praagse Lente: recensie van Bronja Prazdny: VERLOREN TAAL
• DEUS EX MACHINA NR 165 : QUEER + Minifocus op TAU
  REDACTIONEEL In den beginne was het woord.En het woord was een manier om relaties aan te gaan tussen mensen. Om dingen aan te duiden en te delen met elkaar. Het woord was er om te communiceren. Toch zijn sommige dingen niet te vatten in taal. Soms schiet de taal tekort. Eigenlijk was er vast iets… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR 165 : QUEER + Minifocus op TAU
• Musil : ‘Wat is een dichter?’
  In Deus Ex Machina nr 164 verscheen een hertaling van een tekst van Musil ‘Wat is een dichter’. Naast deze vrije hertaling brengen we hierbij ook een een meer tekstgetrouwe versie in een vertaling van Harry van Doveren.   Inleiding bij de vertaling van ‘Wat is een dichter?’ Wie is Musil? Een Duitse uitgever maakte eens… Lees meer: Musil : ‘Wat is een dichter?’
• Praagse Lente: recensie Ladislav Mnacko: De Smaak van de Macht
  Als aanvulling op het themanummer ‘De Praagse lente’ DEM 164, schreef redateur Max Moravie enkele recensies van Praagse Lente-romans. We zetten ze de volgende dagen online. Dit is nummer drie: Ladislav Mnacko:  De Smaak van de Macht HET ZELFVERRAAD VAN DE MACHTIGEN De Smaak van de Macht is een zeldzaam kritische roman over het machtsmisbruik… Lees meer: Praagse Lente: recensie Ladislav Mnacko: De Smaak van de Macht
• Praagse lente: recensie Josefa Slanska: De Waarheid over mijn man- de zaak Slansky
  Als aanvulling op het themanummer ‘De Praagse lente’ DEM 164, schreef redateur Max Moravie enkele recensies van Praagse Lente-romans. We zetten ze de volgende dagen online. Dit is nummer twee: Josefa Slansky: De Waarheid over mijn man- de zaak Slansky EEN REHABILITATIE IN SCHIJFJES Vanaf de jaren vijftig waarde er een spook door Tsjechoslowakije, niet… Lees meer: Praagse lente: recensie Josefa Slanska: De Waarheid over mijn man- de zaak Slansky
• Praagse Lente: recensie van Ludvik Vaculik: De Bijl
  Als aanvulling op het themanummer ‘De Praagse lente’ DEM 164, schreef redateur Max Moravie enkele recensies van Praagse Lente-romans. We zetten ze de volgende dagen online. Dit is nummer één: Ludvik Vaculik: De Bijl DE BIJL AAN DE WORTEL Tekst: Max Moragie IEDER VOOR ZICH EN DE PARTIJ OOK NIET VOOR ONS ALLEN In de… Lees meer: Praagse Lente: recensie van Ludvik Vaculik: De Bijl
• DEM164 dubbelnummer Praagse Lente en minifocus op J.M.H. Berckmans
  Deux ex Machina nr 164 is een dubbel(dik)nummer rond twee thema’s. Enerzijds een terugblik op de Praagse Lente, anderzijds een unieke verzameling nieuwe teksten van en over J.M.H. Berckmans.  Het dubbelnummer wordt dan ook op twee gelegenheden voorgesteld: De Praagse lente in het Prague House in Brussel (uitnodiging)De minifocus J.M.H. Berckmans in de Boekowski in… Lees meer: DEM164 dubbelnummer Praagse Lente en minifocus op J.M.H. Berckmans
• De genomineerden van de Europese wedstrijd microfictie!
  Hoera, de landelijke kandidaten voor de EACWP-microfictiewedstrijd zijn bekend! Je vindt de genomineerden hier. Op 30 juni wordt de winnaar bekendgemaakt. Deus Ex Machina mocht de Vlaamse en de Nederlandstalige inzendingen inkijken en deelde tien nominaties uit voor de Deus Ex Machinaprijs ter waarde van 200 euro . Dit aan respectievelijk vijf Vlaamse en vijf… Lees meer: De genomineerden van de Europese wedstrijd microfictie!
• Vers op tafel: ‘Houdingen’ van Sylvie Marie
  zo onbezonnen liggen luilakken als vers gezoogde leeuwenjongen zullen we niet meer doen. altijd zal er dat sprietje schaduw zijn, een beet van een netel op een kleine teen. ooit streek ik mijn voeten ongegeneerd tegen je been. nu nemen we poses aan waarop in documentaires de voice-over stokt.   —   Sylvie Marie (Tielt,… Lees meer: Vers op tafel: ‘Houdingen’ van Sylvie Marie
• Vers op tafel: Anouk Smies, ‘Onbeschoft, zo wit’
  In de rubriek Vers Op Tafel brengen we een voorpublicatie uit een binnenkort te verschijnen dichtbundel. Anouk Smies (1975) debuteerde in 2013 met Citaten van een roofdier, een bundel die de jury van de C. Buddingh’- prijs fascineerde door de weerbarstige, onnavolgbare beeldspraak. Haar tweede bundel Wie heeft een middelpunt nodig werd in 2017 genomineerd… Lees meer: Vers op tafel: Anouk Smies, ‘Onbeschoft, zo wit’
• ‘Une chanson est un Gesamtkunstwerk’ – Bertrand Cantat
  [Deze ‘Bordeaux-column’ verscheen in het Deux ex Machina nummer over songwriting.] Juli 2003 wordt West-Europa bruusk uit zijn zomeridylle gerukt door nieuws uit de pop-/filmwereld: Betrand Cantat, frontman van Noir Désir, heeft zijn vriendin Marie Trintignant om het leven gebracht in een hotelkamer in Litouwen. Het nieuws haalt de voorpagina’s van alle kranten. Een geschenk… Lees meer: ‘Une chanson est un Gesamtkunstwerk’ – Bertrand Cantat
• Europese wedstrijd microfictie – maximum 100 woorden!
  ACHTUNG! ACHTUNG! ACHTUNG!   September 2018 brengt DEM – met Sofie Verraest als gastredacteur – een themanummer over MICROFICTIE uit.  Naast essays over Kafka, Cortazar, Lydia Davis en A.L. Snijders, vindt u ook een heleboel (ultra)kort werk van bekende en minder bekende (inter)nationale auteurs. Daarnaast koppelt Deus ex Machina zijn karretje aan de Flash-Fiction EACWP Contest, een Europese… Lees meer: Europese wedstrijd microfictie – maximum 100 woorden!
• DEUS EX MACHINA NR 163 : SONGWRITING
  Vooraf Bob Dylan won vorig jaar de Nobelprijs voor Literatuur.  Een  songwriter werd verkozen tot beste literator van 2016. En dit boven, bijvoorbeeld, Haruki Murakami of Philip Roth. Menig schrijver fronste de wenkbrauwen. Jonathan Safran Foer vroeg zich luidop af of hij nu in aanmerking kwam voor de Nobelprijs voor Muziek. Er waren natuurlijk ook… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR 163 : SONGWRITING
• DEUS EX MACHINA NR 162: Het abstracte spel
  VOORAF BIJ HET NIEUWE DEM-NR : HET ABSTRACTE SPEL   ‘Het abstracte spel is als een meer, waarin een mug baden en eenolifant verdrinken kan.’ (vrij naar een Indiaas spreekwoord)   ‘Naar den vorm beschouwd kan men dus, samenvattende, het spel noemen een vrije handeling, die als “niet gemeend” en buiten het gewone leven staande… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR 162: Het abstracte spel
• De Boog viert André Baillon
  De Boog nodigt u uit op dinsdag 10 oktober om 20:30  André Baillon WONDERLIJK EN ONBEKEND André Baillon verdient een ereplaats in de galerij van vergeten schrijvers van De Boog. Baillon werd geboren in Antwerpen in 1875 en kende een bewogen leven. Als jonge wees werd hij opgevoed door een strenge oom en tante. Na zijn studies in… Lees meer: De Boog viert André Baillon
• DEUS EX MACHINA NR. 161: Verboden boeken (documenta 14)
  Toen de redactie van Deus ex Machina in 2016 besloot om een nummer te wijden aan de veertiende editie van documenta – de vijfjaarlijkse hoogmis van de hedendaagse kunst in het Duitse Kassel – was de literaire brug snel gelegd. De installatie die de Argentijnse kunstenares Marta Minujin speciaal voor documenta 14 zou creëren, was… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR. 161: Verboden boeken (documenta 14)
• DEUS EX MACHINA NR. 160: Samen schrijven
  Het schrijversvak zou je weleens als een van de meest eenzame jobs kunnen beschouwen. Je hoeft er de deur niet voor uit, hoeft niemand te zien en met niemand te praten. Een schrijver zien we traditioneel zelfs als een wereldvreemde enkeling die zich met ganzenveer en kaarslicht op een hooizolder verschanst om dan plots teverschijnen… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR. 160: Samen schrijven
• HET BESTE VAN 30 TIJDSCHRIFTEN GRATIS IN JE MAILBOX
  Je verslindt de cultuurpagina’s van kranten en weekbladen, maar vindt daar te weinig verdieping en nuance? Dan is Folio iets voor jou: een platform van 30 literaire, culturele en erfgoedtijdschriften uit Vlaanderen. Elke maand bundelen deze bladen hun beste artikelen in een nieuwsbrief. Wil jij gratis het beste van 30 tijdschriften in je mailbox? Schrijf je hier in… Lees meer: HET BESTE VAN 30 TIJDSCHRIFTEN GRATIS IN JE MAILBOX
• ‘De eerste zin’ – Daniel Dobbelaere
  Alles heeft een begin. En elk begin begint op dezelfde manier.Nietszeggend.Onopvallend.Zo onopvallend dat je je afvraagt of het ooit tot ontkiemen komt. Niet zo met boeken. Die hebben een begin dat op eindeloos veel manieren kan beginnen: miniscuul, onooglijk, geniepig, balorig, zakelijk, verleidelijk, onbegrijpelijk, provocerend… …..om het even, als hij er maar stáát, die eerste… Lees meer: ‘De eerste zin’ – Daniel Dobbelaere
• Angry Young Wo/Men – The Osborne movies
  Deus ex Machina palmt in december Cinema Zuid in. Onder de deskundige begeleiding van Osborne-kenner Michiel Leen herneemt Cinema Zuid de verfilming van  Look Back in Anger en The Entertainer. DI 27.12 20:00 LOOK BACK IN ANGER TONY RICHARDSON UK 1958 – 115’ – Nederlandse titels Richard Burton, Claire Bloom, Mary Ure, Edith Evans, Gary… Lees meer: Angry Young Wo/Men – The Osborne movies
• DEUS EX MACHINA nr 159: Angry Young Wo/Men
  ‘Ever get the feeling you’ve been cheated?’(Johny Rotten, San Francisco, 1978) ‘Angry Young Man’, gebruikt iemand die term nog, vandaag? They used to be all over the place. Kingsley Amis. Alan Sillitoe. John Braine.  John Osborne.John Osborne godverdomme. ‘Look Back in Anger!’ Klassenstrijd onder het mansardedak! Gedesillusioneerde twentysomethings in een samenleving in crisis. Generatieconflciten en… Lees meer: DEUS EX MACHINA nr 159: Angry Young Wo/Men
• Hamburg in 13 songs
  Naar aanleiding van het Hamburgnummer koos de redactie 13 representatieve songs:     1. Abwärts –Computerstaat (1980). Vergeet Kraftwerk en de Neubauten: voor de beste Neue Welle-muziek moest je begin jaren tachtig in Hamburg zijn. De Rote Armee Fraktion, de Koude Oorlog en The Cure – met een beetje goede wil hoor je ze allemaal in… Lees meer: Hamburg in 13 songs
• Hamburg in twintig boeken
  Hamburg in twintig boeken: de keuze van de redactie . Ernst Barlach – Der gestohlene Mond (1948). Postuum verschenen roman van de beroemde Hamburgse schrijver-beeldhouwer Ernst Barlach (vermoedelijk geschreven in 1936/37), waarin hij op zijn manier voor een laatste keer afrekent met het bruine gevaar dat Duitsland destijds infecteerde. Arne Bellstorf – Baby’s in Black:… Lees meer: Hamburg in twintig boeken
• Presentatie Hamburgnummer in Hanse-office
  U bent van harte uitgenodigd op de voorstelling van het nieuwe Deus ex Machina nummer ‘HAMBURG’ in het Hanse-Office, midden in de Europese wijk in Brussel. Opgelet: de presentatie zal hoofdzakelijk in het Duits zijn met af en toe Engelse en Nederlandstalige bijdragen. Na afloop nodigt de Hanse-Office u uit om het glas te heffen… Lees meer: Presentatie Hamburgnummer in Hanse-office
• DEUS EX MACHINA NR. 158 HAMBURG
  Sich in einer Stadt nicht zurechtfinden heißt nicht viel. In einer Stadt sich aber zu verirren, wie man in einem Walde sich verirrt, braucht Schulung. (Walter Benjamin)     ‘Hamburg is overdag een grote rekenkamer en ’s nachts een groot bordeel’, schreef de twintigjarige Heinrich Heine begin negentiende eeuw. Tegenover zijn vriend Christian Sehte klaagde… Lees meer: DEUS EX MACHINA NR. 158 HAMBURG
• Deus de Poche II – presentatie in Lier
  Drie jaar na de eerste Deus de Poche, bundelde het literaire tijdschrift Deus ex Machina opnieuw de beste inzendingen in een opvallend en verleidelijk zakboekje, vormelijk geïnspireerd op de legendarische Franse reeks Livre de Poche. Op vrijdag 30 september komen Deus de Poche II-auteurs Mattijs Deraedt, Nele Buyst, Peter De Voecht (redacteur Gierik &Nvt), Pim… Lees meer: Deus de Poche II – presentatie in Lier
• DEM 157 – André Baillon
  VOORAF Ik schaafde en vijlde mijn zinnen. Omdat ze het zonder ziel moesten stellen, stopte ik zevol woorden. Het was waardeloos.Op klompen Je bent een schrijver. Je breit verhaaltjes aan elkaar, je bedenkt personages, van sommigehou je zoveel dat je ze zelf wordt.Waanzinnen Jammer dat een mens niet alles kan opschrijven! Wat voor merkwaardige boeken… Lees meer: DEM 157 – André Baillon
• ‘Waanzinnen’ van André Baillon voor nieuwe abonnees
  Binnenkort verschijnt het nieuwe nummer van Deus Ex Machina volledig gewijd aan de Frans-Belgische auteur André Baillon. Van deze  door neurosen geteisterde schrijver publiceerde uitgeverij Voetnoot de overrompelende tekst ‘Waanzinnen’ in een vertaling van Frans Denissen. U kan dit hallucinante gevecht om de woorden en om de stilte uit de Belgica-reeks gratis krijgen als u… Lees meer: ‘Waanzinnen’ van André Baillon voor nieuwe abonnees
• Dichters van het nieuwe millennium
  Samen met Sarah Posman en Jeroen Dera stelde Kila van der Starre (waar kennen wij Kila van? O ja van dit opiniestuk in ons recent poëticanummer) een boek samen over hedendaagse Nederlandstalige poëzie. Dichters van het nieuwe millennium. Nederlandse en Vlaamse poëzie in de 21e eeuw. Ze vroegen 21 literatuurwetenschappers ieder een hoofdstuk te schrijven over… Lees meer: Dichters van het nieuwe millennium
• The Aachen Memorandum: een oude toekomstroman over de Brexit
  EN NIEMAND REED NOG LINKS EEN OUDE TOEKOMSTROMAN OVER DE BREXIT Door: Max Moragie Europa is in de ban van de Brexit. De bookmakers gokken erop dat de Britten blijven, de bureaus die peilingen publiceren geven aan dat de eilandbewoners Europa willen verlaten. De uitslag staat allerminst bij voorbaat vast. Dat is des te merkwaardiger… Lees meer: The Aachen Memorandum: een oude toekomstroman over de Brexit
• FOLIO!
  HET BESTE VAN DERTIG TIJDSCHRIFTEN GRATIS IN JE MAILBOX! Je verslindt de cultuurpagina’s van kranten en weekbladen, maar vindt daar te weinig verdieping en nuance? Dan is Folio iets voor jou: een platform van 30 literaire, culturele en erfgoedtijdschriften uit Vlaanderen. Elke maand bundelen deze bladen hun beste artikelen in een nieuwsbrief. Wil jij gratis… Lees meer: FOLIO!
• Deus de Poche II
• 60 jaar Look Back in Anger: een lastig jubileum
  Door Michiel Leen Dit weekend is het zestig jaar geleden dat ‘Look Back in Anger’ van John Osborne stormenderhand het Britse theater veroverde en de Angry Young Man gemeengoed maakte. Hoewel het stuk intussen tot de gevestigde waarden is gaan behoren, is het een wat gemankeerd jubileum. En dat is jammer, vindt Michiel Leen. 8… Lees meer: 60 jaar Look Back in Anger: een lastig jubileum
• Volle poëziezolder voor Speliers
  De presentatie van het nummer 155 van Deux ex Machina over de poëzie van Hedwig Speliers en de voorstelling van zijn recentste bundel liet de poëziezolder van het het poëziecentrum helemaal vol lopen. Er moesten vele extra stoelen worden aangesleept. Het is een gesmaakte middag geworden. De reacties waren zeer positief. Bij een glaasje werd… Lees meer: Volle poëziezolder voor Speliers
• Gedichten van Hedwig Speliers – slot –
  In dit laatste bericht selecteren we enkele gedichten uit de nieuwe verzameling Als God in Frankrijk die zaterdag wordt voorgesteld, samen met het Deus ex Machinanummer over de poëzie en poëtica van Hedwig Speliers. Die presentatie heeft plaats op 27 februari om 16u in het poëziecentrum in Gent. Het volledige programma vindt u hier. De… Lees meer: Gedichten van Hedwig Speliers – slot –